ककनी। रास्वपा ककनी सभापति आफ्नो जन्मभूमि, स्थानीय संस्कृति, परम्परा र धार्मिक आस्थाप्रति साँचो माया राख्ने व्यक्तिले समाजमा कस्तो योगदान दिन सक्छ भन्ने उदाहरण बनेका छन् ककनी गाउँपालिकाका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रोजिन तामाङ।
व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर समाज, संस्कृति र परम्पराको संरक्षणमा जुट्ने उनको प्रयास अहिले स्थानीयस्तरमा चर्चाको विषय बनेको छ। बाल्यकालदेखि नै आफ्नो गाउँठाउँसँग आत्मीय सम्बन्ध राख्दै आएका तामाङले आफ्नो जन्मदिनलाई सामाजिक सेवासँग जोड्ने प्रयास गरेका छन्। उनको यही सोच र कार्यले स्थानीय समुदायमा सकारात्मक सन्देश प्रवाह गरेको छ।
पासाङ ल्हामु राजमार्गअन्तर्गत ककनीको काउले र रानीपौवाको बीचमा पर्ने ढुङ्गेधारासँगै अवस्थित उक्त मन्दिर स्थानीय धार्मिक आस्था, परम्परा र पहिचानसँग जोडिएको स्थल हो। बाल्यकालदेखि नै यस मन्दिरको संरक्षण र संवर्द्धनमा आफूले सकेको योगदान गर्ने सपना बोकेका तामाङले यस वर्ष पनि आफ्नो जन्मदिनको अवसरमा मन्दिरको रङरोगन तथा आवश्यक सुधारका काममा सहयोग गर्ने योजना बनाएका थिए।
तर, उनको योजनाअघि अप्रत्याशित विपत्ति आइपर्यो।
गत भदौ १० गते आएको विनाशकारी भोटेकोशी बाढीले ठूलो जनधनको क्षति पुर्यायो। त्यसको दुई दिनपछि अर्थात् भदौ १२ गते परेको आफ्नो जन्मदिनमा मन्दिर संरक्षणका लागि योगदान गर्ने उनको योजना बाढीका कारण प्रभावित भयो। विपत्तिले निम्त्याएको दुःखद परिस्थितिका बीच उनले तत्काल आफ्नो योजना पूरा गर्न सकेनन्। यद्यपि, मन्दिर संरक्षण गर्ने उनको चाहना भने मरेन।
समय बित्दै गयो, तर आफ्नो जन्मभूमि र परम्पराप्रतिको उनको प्रतिबद्धता उस्तै रह्यो। अन्ततः करिब डेढदेखि दुई महिनापछि उनले उक्त मन्दिरको रङरोगन गराएरै छाडे। बाल्यकालदेखिको सम्झना, जन्मभूमिप्रतिको माया र धार्मिक आस्थालाई व्यवहारमा उतार्दै उनले आफ्नो अधुरो सपना पूरा गरेका हुन्।
तामाङले मन्दिरको पुरानो र रङरोगनपछिको अवस्थाका तस्बिरसमेत सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेका छन्। ती तस्बिरले मन्दिरको स्वरूपमा आएको परिवर्तन मात्र देखाउँदैनन्, बरु आफ्नो ठाउँका सम्पदा संरक्षण गर्न व्यक्ति स्वयंले पनि पहल गर्न सक्छ भन्ने सन्देशसमेत दिन्छन्।
यस विषयलाई कुनै व्यक्तिको व्यक्तिगत प्रचार वा राजनीतिक स्वार्थसँग जोडेर हेर्नुभन्दा पनि सामाजिक उत्तरदायित्व, सांस्कृतिक संरक्षण र जन्मभूमिप्रतिको प्रेमका रूपमा बुझ्नु आवश्यक छ। सार्वजनिक जीवनमा रहेका व्यक्तिहरूले समाजका साना तर महत्त्वपूर्ण आवश्यकताप्रति देखाउने चासोले अन्य नागरिकलाई पनि सकारात्मक कामका लागि प्रेरित गर्न सक्छ।
मन्दिरमा रङ लगाउनु सामान्य कामजस्तो देखिए पनि त्यससँग जोडिएको भावना र उद्देश्य महत्त्वपूर्ण हुन्छ। आफ्नो जन्मदिनमा अनावश्यक तडकभडक वा व्यक्तिगत उत्सवमा मात्र सीमित नभई गाउँको धार्मिक सम्पदा संरक्षणमा योगदान गर्ने उनको सोच प्रशंसनीय छ। विशेषगरी, विपत्तिका कारण रोकिएको योजनालाई परिस्थितिले सहज बनेपछि पुनः अघि बढाएर पूरा गर्नुले उनको प्रतिबद्धता झल्काउँछ।
ककनीजस्तो ऐतिहासिक, प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक पहिचान बोकेको क्षेत्रमा स्थानीय सम्पदाको संरक्षण गर्नु सबैको साझा जिम्मेवारी हो। राज्यका निकायको पहलसँगै स्थानीय नागरिक, सामाजिक अभियन्ता, जनप्रतिनिधि तथा राजनीतिक नेतृत्वले पनि यस्ता काममा हातेमालो गर्न सके गाउँको मौलिक पहिचान जोगाउन थप सहयोग पुग्नेछ।
रोजिन तामाङको यो पहलले एउटा महत्त्वपूर्ण सन्देश दिएको छ—समाज परिवर्तन गर्न सधैँ ठूलो बजेट, ठूलो पद वा ठूलो कार्यक्रम नै चाहिँदैन; आफ्नो ठाउँप्रतिको माया, सकारात्मक सोच र आफूले सक्ने काम गर्ने इच्छाशक्ति भए पनि उदाहरणीय काम गर्न सकिन्छ।
अन्ततः जन्मभूमिप्रतिको माया भाषणमा मात्र होइन, व्यवहारमा देखिनुपर्छ। आफ्नो बाल्यकालको सम्झनासँग जोडिएको मन्दिरको संरक्षणमा जुटेर रोजिन तामाङले यही भावनालाई व्यवहारमा उतार्ने प्रयास गरेका छन्। उनको यो कार्यले ककनीमा रहेका अन्य व्यक्ति तथा युवालाई पनि आफ्नो गाउँ, संस्कृति, परम्परा र धार्मिक सम्पदाको संरक्षणमा अग्रसर हुन प्रेरणा दिन सकोस्—यही अपेक्षा गर्न सकिन्छ।