अमेरिका र इरानबीच इस्लामाबादमा सम्पन्न २१ घण्टा लामो म्याराथन वार्ता कुनै पनि सम्झौता बिना टुंगिए पनि यसले विश्व कूटनीतिमा नयाँ बहस सुरु गरेको छ।
सामान्यतया अमेरिकाले सर्त राख्ने र अर्को पक्ष दबाबमा पर्ने परम्परागत शैली यसपटक इस्लामाबादमा उल्टो देखिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। उनीहरूका अनुसार यसपटक इरान बढी सहज अवस्थामा देखिएको छ भने अमेरिका सम्झौताका लागि हतारिएको जस्तो देखिएको छ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले वार्ताको क्रममा इरानलाई प्रस्तुत गरिएको प्रस्तावलाई अमेरिकाको “अन्तिम र उत्कृष्ट प्रस्ताव” भन्दै वार्ता टेबलबाट बाहिरिएपछि उक्त कदमलाई रणनीतिक हतारोका रूपमा व्याख्या गरिएको छ।
विदेश नीति विश्लेषक माइकल कुगेलम्यानका अनुसार अमेरिका आन्तरिक राजनीतिक दबाब र ऊर्जा संकटका कारण यो तनावपूर्ण अवस्थाबाट सम्मानजनक निकास खोजिरहेको देखिन्छ।
२१ घण्टासम्म चलेको निरन्तर वार्ता र उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डलको उपस्थितिले अमेरिकालाई यो सम्झौता इरानभन्दा बढी आवश्यक परेको देखाउने विश्लेषण गरिएको छ।
इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यम ‘तस्नीम’ ले अमेरिकाले युद्धमार्फत हासिल गर्न नसकेका उपलब्धि वार्तामार्फत प्राप्त गर्न खोजेको आरोप लगाएको छ।
विशेषगरी हर्मुज जलसन्धिमाथिको नियन्त्रण र इरानको परमाणु कार्यक्रम सम्बन्धी अमेरिकी सर्तलाई इरानी पक्षले दृढ रूपमा अस्वीकार गरेको छ।
पूर्व अमेरिकी वार्ताकार आरोन डेविड मिलरका अनुसार इरान अहिले रणनीतिक रूपमा बलियो अवस्थामा छ र उनीहरूसँग पर्याप्त “लेभरेज” रहेको छ।
पाँच चरणसम्म चलेको वार्तामा दुवै पक्षबीच लिखित प्रस्ताव र जवाफी प्रस्तावको आदान–प्रदान भए पनि केही महत्वपूर्ण विषयमा सहमति हुन सकेको छैन।
इरानको अडान स्पष्ट छ—हर्मुज जलसन्धिमा आफ्नो सार्वभौमिकता, प्रतिबन्धहरूको पूर्ण अन्त्य, र परमाणु कार्यक्रमको अधिकारको रक्षा।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका विजयी भएको दाबी गरे पनि विश्लेषकहरूका अनुसार वासिङ्टनभित्र ऊर्जा मूल्य र राजनीतिक दबाबका कारण वास्तविक अवस्था फरक देखिन्छ।
समग्रमा इस्लामाबाद वार्ता न पूर्ण सफल न पूर्ण असफल मानिएको छ। अबको कूटनीतिक दिशा अमेरिकाले आफ्नो अन्तिम प्रस्तावमा कति लचकता देखाउँछ भन्नेमा निर्भर रहनेछ।