काठमाण्डौ – परियोजना शिक्षा : ९ वर्षमा एक विद्यार्थीबाट राष्ट्रिय अभियानसम्म** काठमाडौं । आजभन्दा ९ वर्षअघि “परियोजना शिक्षा” केवल एक जना विद्यार्थीबाट सुरु भएको थियो।
ती विद्यार्थीमा उत्कृष्ट शैक्षिक नतिजा, सिक्ने तीव्र इच्छा र ठूलो सम्भावना थियो, तर कक्षा ११ मा भर्ना हुने आर्थिक क्षमता थिएन।
त्यतिबेला एउटा सरल तर गहिरो प्रश्न उठेके थियो—यदि त्यो अवसरको ढोका खोलिदिन पाय कस्तो हुन्थ्यो?
आज, त्यही प्रश्नबाट सुरु भएको पहल एक विशाल अभियानमा रूपान्तरण भइसकेको छ। यो वर्ष मात्र नेपालका सातै प्रदेशबाट १५० जना विद्यार्थी छनौट गरिएको छ।
उनीहरूलाई भाग्य वा पहुँचका आधारमा होइन, “आवश्यकता” र “शैक्षिक योग्यताका आधारमा छनोट गरिएको हो।
छनोट प्रक्रिया अन्तर्गत प्रवेश परीक्षा देशभर एकै समयमा सञ्चालन गरिएको थियो, जसले व्यवस्थापन, समन्वय र क्षमताको उच्च परीक्षा लियो।
चुनौतीहरू हरेक वर्ष दोहोरिए पनि कार्यक्रम कहिल्यै रोकिन सकेन।
परियोजनाका अनुसार, प्रत्येक संख्या पछाडि एउटा नाम हुन्छ, प्रत्येक नाम पछाडि एउटा परिवारको सपना हुन्छ, र प्रत्येक सपनालाई साकार पार्न एउटा प्रतिबद्ध टोली निरन्तर लागिरहेको हुन्छ।
यस अभियानको आधारशिला पूर्व युवा तथा खेलकुद मन्त्री तथा संस्थापक अध्यक्ष बब्लु गुप्ताले राखेका हुन्। उनले शिक्षामा समान अवसरको अवधारणालाई व्यवहारमा उतार्ने प्रयास गरेका थिए।
वर्तमान अध्यक्ष हितलाल श्रेष्ठको नेतृत्वमा परियोजना शिक्षा स्थानीय पहलबाट राष्ट्रिय अभियानमा रूपान्तरण भएको छ।
यस अभियानमा क्रिएटिंग अपर्च्युनिटीज इन्टरनेशनलले प्रमुख रणनीतिक तथा प्राविधिक साझेदारको भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ।
संस्थाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा १०० समूहका परियोजना प्रबन्धक सुजित चौधरीको नेतृत्वमा कार्यक्रमलाई अझ प्रभावकारी र फराकिलो बनाउने रणनीति विकास गरिएको छ।
अध्यक्ष हितलाल श्रेष्ठ भन्छन्, “हरेक छात्रवृत्ति पछाडि एउटा सपना हुन्छ, र हरेक सपना पछाडि परिवारको आशा हुन्छ।
ती आशालाई वास्तविकतामा बदल्न समुदायको सामूहिक लगानी आवश्यक हुन्छ।
त्यस्तै, परियोजना प्रबन्धक सुजित चौधरीका अनुसार, “परियोजना शिक्षा केवल छात्रवृत्ति कार्यक्रम होइन, यो एउटा प्रणाली हो जहाँ योग्यता र समानुभूतिको आधारमा अवसर सिर्जना गरिन्छ।
हामी यसलाई प्रत्येक वर्ष अझ सुदृढ बनाउँदै लैजाने प्रतिबद्धता राख्छौं। कार्यक्रम सफल बनाउन स्वयंसेवक, संयोजक र पर्दा पछाडि काम गर्ने सम्पूर्ण टोलीको महत्वपूर्ण योगदान रहेको –
आयोजकले जनाएको छ। परियोजना शिक्षा अब नयाँ चरणमा प्रवेश गर्ने तयारीमा छ। आगामी दिनमा कार्यक्रमले नयाँ आयाम थप्दै प्रभावको दायरा विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
यो पहल कत्तिको सफल हुन्छ भन्ने प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक भए पनि आयोजकहरूको विश्वास स्पष्ट छ—नवीनता, निरन्तरता र ठूलो सपना देख्ने साहस नै प्रगतिका आधार हुन्।
परियोजना शिक्षाको यात्रा अझै जारी छ, र यसको सबैभन्दा उत्कृष्ट अध्याय लेखिन बाँकी नै छ र त्यो अध्याय यसै बर्ष लेखिदै छ ।